Lihta de artikuloh kon ke ehta wiki deberia komenza
De Andalu
Er motivo por er ke ze a kreao ehta páhina (lihtá de loh artikuloh kon ke ehta wiki debería komenzá) es pa tené una líhta onde se puéan enkontrá loh artikuloh importanteh pa una enziklopedia. Anzi komo loh artikuloh ke aki ze inkluyen zon de intereh pa muncha hente po favo, zi ze dezea inklui arguna entra zería preferíble dihkutíhla previaménte en la páhina de dihkusióneh déhte artíkulo
Ai un kreziénte numero de kontribuyenteh a ehte proyekto. Argunoh aprenden rapidamente, pero otroh todavia parezen nehezitá un empuhe. A propuehta de un uzuario ze kreo ehta lihta pa fazilitá i azegurá ke el mayó número de artikuloh an kubiertoh unoh kampoh minimoh de informazion, utí pa'l uzuario i ekzihibible a kuarkie vizitante d'ehta enziklopedia. Anzi, akeyoh ke ze azerken a la Wikilú podran zentirze mah motivaoh pa partizipá en zu dezarroyo.
Po lo tanto, dixo uzuario propuzo ke ze kreaze una lihta kon 1000 enlazeh mah o menoh a otroh artikuloh ke deberiamoh ehforzah noh pa ke ehzihtan en ehta enziklopediah.
Ehtoh artikuloh podrian ze mui zenziyoh, inkluyendo la informazion mah ezenzia. En argunoh kazoh, pue ze tené tan zólo úna tábla, miéntrah ke en ótroh kázoh ze pué azé un ezbozo. Ezta iniziativa pué impurzá a loh temerózoh kontribuyénteh de ehte pekényo proyekto i ze ehpera proveé artikuloh ke ze puéan traduzí fazirménte.
[editar] Komo ze utiliza ehta lihta
Ai variah formah de uzá ezta lihta. Una de eyah eh traduzirla a una zegunda lengwa en la ke la Gwikipedia kwente kon pokoh artikuloh i anzi komprobá ke artikuloh todavia no tiene Gwikipedia en dixa lengua. Munxoh de loh artikuloh en ehta lihta aparezeran en la Gwikipedia en kahteyano o en la Gwikipedia en ingleh zenziyo. De ehta forma, una pozibilidá eh traduzir dixoh artikuloh dehde arguna de ehtah gwikipediaz. Ademah, tambien ze puen komprobá loh enlazeh ke tenga kualkie artikulo a berzioneh de Gwikipedia en otrah linguah zi ze kiere buzká mah informazion zobre el artikulo.
[editar] Partikularidadeh kurturaleh
En ehtoh momentoh un uzuario eztará realizando otroh artikuloh zobre la kultura andaluza ke zeria akonzehable zu aparizion en la Wikilu de nuehtro ambito.
[editar] Biografia
Deberia abé ar menoh treh frázeh po k'artíkulo biográfiko, ziendo unah ziento biografiah a kompletá.
[editar] Andaluzeh famozoh
- Blas Infante
- Carmen Sevilla
- Federico García Lorca
- Fernando Villalón
- Juan Ramón Jiménez
- Odón Betanzos Palacios
- Pedro Muñoz Seca
- Rafael Alberti
[editar] Compozitoreh
[editar] Ehploraoreh i dehkubrioreh
- Roald Amundzen
- Jacques Cartier
- Kabeza de Baka
- Kriztobal Kolon
- James Cook
- Ernan Korteh
- Francis Drake
- Bahko da Gama
- Edmund Hillary
- Ernando de Magayaneh
- Marko Polo
- Xeng He
[editar] Ehploraoreh komikoh
[editar] Inbentoreh i zientifikoh
- Marie Curie
- Charles Darwin
- Albert Einstein
- Thomah Alva Edizon
- Enriko Fermi
- Henry Ford
- Sigmund Freud
- Galileo Galilei
- Johannes Gutenberg
- Edward henner
- hohn Maynard Keynez
- Isaac Newton
- Leonardo da Vinci
- Loh Ermanoh Wright
[editar] Ehkritoreh i filozofoh
- Arihtótelê
- Averroes
- Zan Aguhtin
- Matzuo Baxo
- Dante Alighieri
- hohann Wolfgang von Goethe
- Herodoto
- Hipokratez
- Homero
- Immanuel Kant
- Lao Tzu
- Li Po
- Martin Lutero
- Roza Luxemburg o Roza de Luxemburgo
- Karl Marx
- Murazaki xikibu
- heorhe Orwey
- Platon
- Pitagoraz
- Wiyiam xakezpeare
- Adam zmith
- zokratez
- zun Tzu
- h.R.R. Tolkien
- Tu Fu
- Tomah de Akino o zanto Tomah de Akino
- Virhilio
- Mary Woyztonekraft
- Zeami
- Konfuzio
- zima Qian
- Karl zagan
- Hanh Blumemberg
- Dunh zkoto
- Daxiey Hammett
- Georgeh zimenon
- hakob Lorber
[editar] Politikoh i otroh lidereh del pazao
- Akbá el Grande o Akbar
- Alexandro Magno
- Kezá Auguztuz o Auguzto o Kezá Auguzto
- Emperador huztiniano
- Otto von Bizmarkk
- zimon Bolivar
- Karlomagno
- Karloh I de Ezpanya o Karloh V de Alemania
- Felipe II
- loh Reyeh Katolikoz
- Ahderramán I
- Winzton Khurxiy
- Kleopatra VII
- hulio Kezar
- Franh Ferdinand
- Mohandah Gandhi
- Kharleh de Gauye
- Hammurabi
- Hirohito, Emperador de hapon
- Adolf Hitler
- Ho Khi Minh
- Thomah hefferzon
- Genghih Khan
- Lenin
- Abraham Lincoln
- Napoleon Bonaparte
- Nelzon Mandela
- Mao Tze-tung o Mao Zedong en pinyin
- Benito Muzzolini
- Kwame Nkrumah
- Pedro el Grande de Ruzia
- Pol Pot
- Franklin Delano Roozevelt
- zaladino
- xaka Zulu
- Toro zentado
- hozef ztalin o ztalin
- Tamerlan o Timür Lang
- Leon Trotzky o Trotzky
- Harry Truman
- Reina Viktoria I de Inglaterra
- heorhe Waxington
- Emperador giyermo II de Alemania
- Qin xihuang
[editar] Militareh i ehtrategah
- Rodrigo Diah de Vivar, el zid Kampeador
- Ponze de Leon
- huan de Auztria, el Gran Kapitan
- alvaro de Bazan
- zun Tzu
- Leon Trotzky
- Hindenburg, Paul von Benekkendorf und.
[editar] Pintoreh
- Picasso 1881-1973
- Velázquez 1599-1660
- Julio Romero de Torres 1874-1930
[editar] Politikoh i lidereh kontemporaneoh
- Hugo Chavez
- Kofi Annan
- Zirbio Berluhkoni
- Tony Blair
- George W. Bux
- Jacques Chirac
- Vladimir Putin
- Gerhard zchröder
[editar] Muhereh
- Pueh ayudá a trahnladando ehtah muhereh a la kategoria ke le korrezponda a ká una
- Hildegard von Binhen
- Indira Gandhi
- Emmeline Pankhurzt
- zohourner Truth
- Germaine Greer
- Gro Harlem Brundtland
- zammu-ramat (zemiramiz), Reina de Aziria
- Nefertiti
- Katalina la Grande, Emperatrih de Ruzia
- Reina Izabel I de Inglaterra
- Reina Viktoria I de Inglaterra
- Liliuokalani Reina de Hawai
- Makeda, Reina de zaba (Etiopia)
- Huana de Arko
- Marie Kurie
- Harriet Tubman
- Amelia Earhart
- Raxel Karzon
- Roza Luxemburg
- Roza Parkz
- zixi (Tze Hzi, Tz'u-hzi) (La emperatrih viuda de Xina, 1835 - 1908)
- Eva Peron
- Emma Goldman
- Mary Woyztonekraft
- Florenze Nightingale
- Helen Keyer
- Frida Kahlo
- Mary Harriz (Mother honez)
- Eleanor Roozevelt
- Golda Meir
- Kaahumanu
- Mary Dyer
- Zafo
[editar] Otroh
[editar] Terrorihtah
[editar] Paizeh, leyeh i politika
Una tabla kon una lihta ke kontenga todoh loh paizeh (203 artikuloz): [1] [2]
- Manifehto komunihta
- Deklarazion de loh Derexoh del Hombre y der siudadano
- Dekreto de Ehzpurzion de loh Hudioh de Ehpanya
- Karta Magna
[editar] Produktoh de konzumo domehtikoh
[editar] Alimentoh
- Agrikurtura
- Aseite
- Serealeh
- Xokolate
- Durzeh i pohtreh
- Frutah
- Ongoh
- Ortalisah
- Lakteoh
- Legumbreh
- zemiyah i Frutoh zekoh
- zetah
- zorgo
- Tabako
- Tuberkuloh
- Berdurah
- Binagre
[editar] Karneh
[editar] Pehkaoh i marihkoh
[editar] Bebidah
[editar] Heografia
[editar] Kontinenteh
Al menoh ze tendria ke ezkrivir treh frazeh por kontinente.
[editar] Otrah rehioneh
[editar] Ziudadeh Prinzipaleh
- Armería
- Kaïh
- Kórdoba
- Granà
- Güerba
- Haén
- Málaga
- Sebiya - Zebiya
- Atenah
- Bangkok
- Basselona - Bazzelona
- Bellín
- Bogotá
- Buenoh Aireh
- Karkuta
- Er Kairo
- Kopenhage
- Delhi
- Eztambul o Iztambul
- Hong Kong
- Heruzalén
- Lima
- Londreh
- Loh Ánheleh
- Madrí
- Meka
- Medeyin
- Mexiko
- Mohkú
- Mumbay (Bombay)
- Nueva Delhi
- Nueva York o New York
- Pariz
- Pekin
- Roma
- xanghai
- Zan Peterhburgo
- Zantiago
- Zâo Paulo
- Zeul
- Zeviya
- Tenoxtitlan
- Timbuktu o Tombouktou
- Tokio
- Waxington, DC
[editar] Moneah i Divizah
- Dolar ehtao-unidenze
- Libra ehterlina
- Euro
- Xekel de Ihrael
- Yen
- Franko zuizo
- Renminbi
Antiguah:
[editar] Mihzelanea
- Loh Arpeh
- Rio Amazonah
- Andeh o Kordiyera de loh Andeh
- Oséano Artiko
- Oséano Atlantiko
- Má Baltiko
- Má Negro
- Dezierto
- Gran Barrera de Korá Great Barrier Reef
- Grandeh Lagoh
- Vaye del Gran Rift Great Rift Valley
- Imalaya
- Ozeano indiko
- Kilimanyaro
- Ma Mediterráneo
- Rio Mizzizzippi
- Monte Evereht o Evereht
- Kataratah del Niagara
- Nilo o Rio Nilo
- Polo Norte
- Má der Norte
- Ozeanoh
- Ozeano Pazifiko
- Kanal de Panama
- zelva tropika
- rio
- Montanyah Rokozah
- Dezierto del zahara, zahara
- Polo zur
- Ozeano del zur (¿?, zera Ozeano Antartiko)
- Kanal de zueh
- Lago Tanganyika o Tanganyika
- Lago Titikaka
- Lago Viktoria
- Volkan
Gran Kanyon - Má Muerto - Mar - Montanya - Má Kazpio - Katarataz - Lago
[editar] Ihtoria
Habria ke ehkrivi, al menoh zinko frazeh de:
- Dinozaurioh
- Edá'e Piedra
- Edá'e Bronze
- Zumeria
- Antiguo Ehihto
- Edá de Yerro
- Grezia klazika
- Imperio Inka
- Loh Aztekah
- Loh Mayah
- Imperio romano
- Imperio Bizantino
- Baha Edá Media
- Alta Edá Media
- Vikingoh
- Kruzáh
- Iluhtrazión
- ¿el Gran zizma de Okzidente o el Gran zizma de Oriente?
- la Pehte negra
- Renazimiento
- Reforma protehtante
- Dehkubrimiento de Amerika
- Kolonizazion Amerika
- La Inkizizion
- El Zacro Imperio Romano Germanico
- Gerra zivil Ingleza
- Imperio britaniko
- Ehklabitú
- L' Iluhtrasión
- Revoluzion franzeza
- Revoluzion induztrial
- Rerra zivil en loh Ehtaoh Unioh
- Repartizion de Afrika
- Reztaurazion Meihi
- Primera gerra Mundial
- Revoluzion Ruza
- Gerra zivil Ruza
- Gerra zivil Ehpanyola
- zegunda gerra Mundial
- Holokauhto o xoa
- Repartizion de Palehtina
- Eztavlezimento del Ehtao de Izrael
- El Frankihmo
- La Tranzisión Ehpañola
- Gerra Fria
- Gerra de Korea
- Inbazión zobiétika d'Ahganihtán
- Programa Apoyo
- Guerra de Bietnam
- Apartheid
- Guerra der Gorfo
[editar] Politika
- Anarkia
- Kapitalihmo
- Komunihmo
- Demokrasia
- Diktaúra
- Faxihmo
- Feminihmo
- Fundamentalihmo relihiozo
- Globalisasión
- Imperialihmo
- Liberalihmo
- Monarkia
- Nasionalihmo
- Neokonzervatihmo
- Neoliberalihmo
- Rasihmo
- Republika
- zolidarita o zolidarihmo
- zozialihmo
[editar] Otroh azuntoh zozialeh
[editar] Internazional
- Liga árabe
- Diplomasia
- Unió Europea
- Libertá
- FMI
- OTAN
- Premio Nobel
- hwegoh Olimpikoh
- OPEP
- Kruh Roha/Media Luna Roha Federazion Internazional de la Kruh Roha i la Media Luna Roha
- Nazioneh Unidaz ONU
- Trataoh
[editar] Relihion
Abria ke ehkribi, a menoh, sinko frazeh introduktoriah de kada relihion:
- Baha'i
- El Bab
- Baha'u'llah
- Budihmo
- Kriztianihmo
- Hezukrihto
- er Papa
- Iglezia (lugá de kulto) - Iglezia Katolika Iglezia Ortodoxa
- Konfunsionihmo
- El Dio
- Hinduihmo
- Ihlam o er Muzurmanihmo
- Hainihmo
- Hudaihmo o Dyudaihmo
- Mitolohia
- Xinto
- Zikihmo - zikh
- Nanak
- Ezpiritihmo
- Taoihmo
- Vudu
- Zoroahtrihmo
Menzion a ideah ke niegan o dudan en El Dió:
[editar] Kurtura
Avria ke ezkrivi, al menoz, treh frazeh zobre:
- Arte
- Danza
- Literatura
- Libro
- Libroh klazikoh
- La Biblia
- Don Kihote de la Manxa
- Epopeya de hilgamex
- Iliada
- Odizea
- Hamlet
- El Prinzipe de Makiavelo
- Koran o kran
- La Republika de Platon
- Lah mil i una noxez
- La Divina Komedia
- Poezia
- Muzika
- Teatro
- zine
- Fotografia dihital i kemika
- huegoz
[editar] Zienzia
Habria ke ehkrivi, al menoh, zinko frazeh introduktoriah para lah prinzipaleh kategoriah:
[editar] Ahtronomia
- Big Bang
- Eztreya
- Galaxia
- Via Laktea
- ziztema zolar
- Planeta
- Luzero
- zatelite
- Azteroide
- Kometa
- zol
- Merkurio (planeta)
- Venuh (planeta)
- Tierra
- Marte (planeta)
- hupiter (planeta)
- zaturno (planeta)
- Urano (planeta)
- Neptuno (planeta)
- Pluton (planeta)
- Luna
- Anyo luz
- Aguhero negro
[editar] Biolohia
[editar] Mamiferoh Anatomia
- zihtema diheztivo
- zihtema rezpiratorio
- zihtema ozeo Ezkeleto
- zihtema nerviozo
- zihtema endokrino
- zihtema zirkulatorio
- zihtema reproduktivo
- Tegumento
- Pexo
[editar] Prozezoh biolohikoz
- Autopoyeziz
- Komportamiento animal
- Dezarroyo
- Dihehtion
- Evoluzion
- Exkrezion
- Extinzion
- Fotozinteziz
- Homeoztaziz
- Herenzia
- Inmunidad
- Metabolizmo
- Reprodukzion
- Rezpirazion
[editar] Vida
- Animal
- Arxaea
- Bakteria
- Hongo
- Planta
- Protizta
[editar] kimika
- lihta de loh elementoh
- Tabla periodika de loh elementoz
- Algunoh elementoz
[editar] Ekolohia
[editar] Dheolohia
- Bazalto
- Pedernal
- Piedra kaliza
- Erah heolohikaz
- Paleozoiko
- Mezozoiko
- zenozoiko
- Prekambriko
- Kambriko
- Ordovizenze u Ordoviziko
- ziluriko
- Devoniko
- Karbonifero
- Permiko
- Triaziko
- huraziko
- Kretaziko
- Paleoheno
- Neoheno
- Paleozeno
- Eozeno
- Oligozeno
- Miozeno
- Pliozeno
- Kuaternario
- Pleiztozeno
- Holozeno
- Fozil
- Eztratigrafia
- Volkan
- Nukleo (heolohia)
- Manto
- Korteza
- Aztenozfera
- Litozfera
- Hidrozfera
- Atmozfera
[editar] Medizina
- zIDA
- Alkoholizmo
- Kanzer
- Kolera
- Diabeteh meyituz
- Dizenteria
- Hipertenzion
- Gripe
- Malaria
- Obezidad
- Viruela
- zifiliz
- Tuberkuloziz
- Viruz
- zegera
- Enfermedá mental
- zordera